HISTORIA SZTUKI
FRANCISZEK MARIA LANCI
Paweł Giergoń    17-01-2009

Urodził sie we Włoszech w portowym mieście Fano w 1799 roku. Studiował w Rzymie w renomowanej Akademii św. Łukasza. Pracą dyplomową młodego architekta był projekt restauracji kościoła Santa Maria dell'Ara Coeli, za którą Akademia przyznała mu złoty medal. W bardzo młodym wieku został także profesorem owej Akademii, co dobitnie świadczy o jego nieprzeciętnym talencie. W 1825 roku Lanci zaproszony został do Polski przez rodzinę Małachowskich, gdzie w ich rezydencji w Końskich (kielecczyzna) przebudował w stylu neogotyckim kościół pw. św. Mikołaja oraz wzniósł utrzymaną w stylu egipskim oranżerię i neogotycką kapliczkę parkową.

W 1830 roku udał się do Krakowa, gdzie otrzymał zadanie opracowania projektów przebudowy zamku na Wawelu. Realizacji ambitnego zamierzenia przeszkodził wybuch powstania listopadowego. W latach 1834-39 piastował stanowisko inspektora i budowniczego gmachów akademickich w Krakowie, przygotowując m.in. plany przebudowy Collegium Maius. W tym czasie wykonał również, głównie na zlecenie rodziny Potockich, szereg prac w okolicach Krakowa, polegających m.in. na neogotyckiej przebudowie starych, średniowiecznych jeszcze zamków w Zatorze, Będzinie, Zagórzanach i Dzikowie koło Sandomierza. Najważniejszym zadaniem Lanciego w owym czasie było jednak zrealizowanie zamówienia Edwarda Raczyńskiego na zaprojektowanie i wzniesienie kaplicy (nazywanej Złotą) przy katedrze w Poznaniu. Przeznaczona na pomieszczenie sarkofagów i posągów Pierwszych Piastów utrzymana została w stylu eklektycznym, mającym naśladować bizantyjskie i wczesnośredniowieczne świątynie chrześcijańskie.

Kolejnym etapem kariery budowniczego i architekta była Warszawa, gdzie Lanci udał się w roku 1844. Na zlecenie Augusta Potockiego zatrudniony został do szeregu prac architektonicznych na terenie Wilanowa, polegających na przebudowie lewego skrzydła pałacowego oraz wzniesieniu kilku budynków gospodarczych i ogrodowych. Będąc czynnym tu przez blisko dziesięć lat i stając się w rzeczywistości najważniejszym architektem pracującym dla Potockich, zrealizował także kilka projektów w okolicy, do których należy przebudowa kościoła pw. św. Katarzyny w ówczesnej wsi Służew oraz wzniesienie nieopodal tzw. Żółtej Karczmy. Inne realizacje Lanciego powstałe w tym okresie to pałac w podwarszawskich Falentach i zespół pałacowy w Międzyrzecu Podlaskim (również dla Potockich) oraz w Warszawie m.in. willa dla rodziny Poznańskich w Alejach Ujazdowskich i kamienica dla Potockich przy Krakowskim Przedmieściu 17.

Dziełem architekta jest także projekt sarkofagu Kościuszki w krypcie św. Leonarda katedry na Wawelu, wykonany wspólnie z rzeźbiarzem P. Fillippim. Około roku 1863 stan zdrowia Franciszka Marii Lanciego zaczął ulegać gwałtownemu pogorszeniu (m.in. postępująca utrata wzroku), co uniemożliwiało mu przyjmowanie kolejnych zamówień. Mimo to, do śmierci wykonał wiele zachowanych do dziś i nie zrealizowanych już projektów architektonicznych. Zmarł w swym warszawskim mieszkaniu przy ulicy Widok w dniu 27 listopada 1875 roku.

Najważniejsze realizacje:

  • 1825 - Oranżeria w Końskich (dla Małachowskich)
  • 1825 - Przebudowa kościoła gotyckiego w Końskich (dla Małachowskich)
  • 1825 - Oranżeria w Białaczowie
  • 1830 - Przebudowa kościoła w Pępowie
  • 1830 - Przebudowa kaplicy Potockich w katedrze na Wawelu
  • 1830 - Przebudowa zamku w Dzikowie
  • 1830 - Projekt sarkofagu Kościuszki w krypcie św. Leonarda na Wawelu
  • 1834 - Przebudowa zamku w Będzinie (dla Edwarda Raczyńskiego)
  • 1835 - Przebudowa zamku w Zagórzanach
  • 1835 - Przebudowa zamku w Osieku
  • 1835 - Pałacyk w Grodźcu (dla Ciechanowskich)
  • 1836 - Przebudowa zamku w Zatorze (dla Maurycego Potockiego)
  • 1836 - Dobudowa neogotyckiej kruchty w kościele w Zatorze
  • 1836 - Złota Kaplica w katedrze poznańskiej (dla Edwarda Raczyńskiego)
  • 1836 - Przebudowa zamku w Zagórzanach koło Gorlic
  • 1840 - Budynki użyteczności publicznej w Dąbrowie Górniczej
  • 1840 - Pałac w Porębie Wielkiej k/Oświęcimia (dla Wincentego Bobrowskiego)
  • 1845 - Kościół w Borkowicach (wspólnie z Henrykiem Marconim)
  • 1846 - Żółta Karczma w Służewie (Warszawa)
  • 1846 - Przebudowa kościoła św. Katarzyny w Służewie (Warszawa)
  • 1847 - Kamienica Potockich przy Krakowskim Przedmieściu 17 w Warszawie
  • 1848 - Przebudowa pałacu w Falentach k/Warszawy
  • 1848 - Przebudowa północnego skrzydła pałacu w Wilanowie (dla Potockich)
  • 1848 - Budynki gospodarcze w Wilanowie
  • 1850 - Pałac w Krzeszowicach (dla Potockich)
  • 1850 - Pałac Poznańskich (Lessera)w Alejach Ujazdowskich 8 w Warszawie
  • 1850 - Przebudowa pałacyku w Ursynowie (Warszawa)
  • 1852 - Ratusz w Międzyrzecu Podlaskim
  • 1852 - Pałac w Międzyrzecu Podlaskim
  • 1858 - Pomnik nagrobny Elżbiety Urbanowskiej na Powązkach w Warszawie
  • 1860 - Dom Kraszewskiego przy ul. Mokotowskiej 48 w Warszawie
  • 1865 - Kościół w Chotomowie

Opracowanie: Paweł Giergoń

Bibliografia: Aldona Bartczakowa - Franciszek Maria Lanci. 1954.


redakcja|nota prawna
© 2003-2018 sztuka.net   Wszelkie prawa zastrzeżone.